غرب‌گرایی و فرصت‌سوزی همکاری اقتصادی با روسیه
به گزارش «راهبرد معاصر»؛ سخنگوی وزارت امور خارجه از سفر سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه به تهران خبر داد. این سفر در چارچوب رایزنی‌های مستمر تهران-مسکو و به منظور پیگیری اجرای توافق‌های دوجانبه و نیز مشورت درباره تحولات منطقه‌ای و بین‌المللی انجام می‌شود.
کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های راهبردی ایران برای تبدیل شدن به محور ترانزیت و تجارت منطقه‌ای است
روح‌الله مدبر، تحلیلگر خبرگزاری اسپوتنیک درباره ابعاد سفر وزیر امور خارجه روسیه به تهران و ضرورت تکمیل کریدور شمال ـ جنوب و فعال‌سازی ظرفیت‌های مغفول همکاری‌های اقتصادی تهران و مسکو به «راهبرد معاصر» گفت: نکته مهمی که در تحلیل روابط اقتصادی منطقه کمتر به آن توجه شده، تلاش محور آنگلوساکسون به رهبری آمریکا برای محدود کردن همکاری‌ها و مشارکت‌های اقتصادی در منطقه قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی است. با وجود این، رویکرد مبتنی بر ایجاد محدودیت در همکاری‌های منطقه‌ای با چالش‌های جدی مواجه شده و استقبال کشورهای مختلف، ازجمله برخی کشورهای دنیا حتی کشورهای آسیای پاسیفیک برای عضویت پیمان هایی که روسیه مبدع آن بوده، مانند بریکس، شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا به واسطه ظرفیت های فوق العاده ای که در حوزه تبادلات تجاری ایجاد می کند موج چشمگیری ایجاد کرده است.
وی افزود: استفاده از سازوکارهای همکاری اقتصادی چندجانبه نشان دهنده افزایش تمایل به استفاده از ظرفیت‌های اقتصادی خارج از چارچوب‌های سنتی غرب محور است. در این میان، سازوکارهایی مانند بریکس، سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه اقتصادی اوراسیا هر کدام با ظرفیت‌ها و اهداف متفاوت، فرصت‌هایی برای توسعه مبادلات تجاری و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای فراهم کرده اند .
کارشناس خبرگزاری اسپوتنیک عنوان کرد: ایران باید گسترش همکاری‌های اقتصادی با روسیه را به‌عنوان یکی از مسیرهای مهم تقویت توان اقتصادی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر تحریم‌ها دنبال کند. البته این همکاری‌ها باید بر مبنای منافع متقابل، برنامه‌ریزی دقیق و ارزیابی واقع‌بینانه ظرفیت‌های دو کشور پیش برود.
مدبر گفت: کریدور بین‌المللی شمال ـ جنوب یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های راهبردی ایران برای تبدیل شدن به محور ترانزیت و تجارت منطقه‌ای است. این مسیر می‌تواند ارتباط تجاری روسیه و کشورهای شمالی را با ایران و بازارهای جنوب آسیا تسهیل کند و زمینه کاهش هزینه‌ها و زمان حمل و نقل کالا را فراهم آورد. با وجود اهمیت این کریدور، تکمیل برخی زیرساخت‌های مورد نیاز آن در داخل ایران با تأخیر مواجه شده است. این موضوع باید به صورت جدی در دستور کار دستگاه‌های مسئول قرار بگیرد؛ زیرا صرف امضای تفاهم نامه‌ها و برگزاری نشست‌های مشترک، بدون اجرای عملی پروژه‌ها نمی‌تواند منافع اقتصادی مورد انتظار را حفظ کند.
وی تصریح کرد: در جریان دیدارها و مذاکرات مقام‌های ایرانی و روسی نیز موضوع توسعه مسیرهای مواصلاتی و رفع موانع زیرساختی از محورهای مهم همکاری است بنابراین، ضرورت دارد ایران با تعیین زمان بندی مشخص، تأمین منابع مالی و رفع موانع اجرایی، روند تکمیل کریدور شمال ـ جنوب را سرعت ببخشد . همچنین توسعه زیرساخت‌های بندری، بهبود شبکه ریلی و جاده‌ای و ایجاد هماهنگی میان بخش‌های مختلف حمل و نقل، از الزامات بهره‌برداری مؤثر از این ظرفیت راهبردی است.
کارشناس خبرگزاری اسپوتنیک تأکید کرد: یکی از موضوعات اساسی، فاصله میان توافق‌های سیاسی و نتیجه عملی همکاری‌های اقتصادی است. سال‌های گذشته دیدارها و مذاکرات متعددی میان مقام‌های دو کشور انجام می شد و تفاهم نامه‌های مختلفی امضا شده؛ اما بخشی از این توافق‌ها هنوز به مرحله اجرا نرسیده است یا نتوانسته‌اند آثار اقتصادی متناسب با ظرفیت‌های موجود ایجاد کنند. این وضعیت نشان می‌دهد مشکل صرفاً در سطح روابط سیاسی یا نبود توافق‌های دوجانبه نیست؛ بلکه باید موانع اجرایی، مشکلات بانکی و مالی، محدودیت‌های حمل و نقل، موضوعات گمرکی و ضعف هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول نیز بررسی شود.
مدبر گفت: اگر قرار باشد سفرهای رسمی و مذاکرات دیپلماتیک به نتیجه ملموس اقتصادی منجر شوند، باید برای هر توافق، برنامه اجرایی مشخص، مسئول پیگیری، زمان‌بندی و شاخص ارزیابی تعیین شود. علاوه بر این، نقدی نیز مطرح است که در برخی مقاطع، توجه به ظرفیت‌های همکاری با غرب و اروپا بیش از اندازه بر سیاست گذاری اقتصادی ایران سایه انداخته و موجب شده است بخشی از فرصت‌های موجود در روابط با روسیه و دیگر شرکای منطقه‌ای به‌طور کامل مورد استفاده قرار نگیرد. البته برای ارزیابی دقیق سهم هر عامل در محدود ماندن مبادلات تجاری، لازم است آمارهای رسمی و موانع مشخص همکاری‌های دوجانبه به صورت مستند بررسی شوند.
وی عنوان کرد: توسعه روابط اقتصادی با روسیه می‌تواند یکی از ابزارهای مهم ایران برای متنوع سازی شرکای تجاری و کاهش وابستگی به مسیرهای محدودشده اقتصادی باشد. هنگامی که یک کشور با تحریم‌های گسترده مواجه است، تنوع بخشی به بازارهای صادراتی، مسیرهای ترانزیتی، منابع تأمین کالا و ساز و کارهای پرداخت اهمیت بیشتری می‌یابد. در چنین شرایطی، همکاری با روسیه و دیگر کشورهای منطقه می‌تواند فرصت‌هایی در حوزه انرژی، حمل و نقل، کشاورزی، صنعت، تجارت و سرمایه‌گذاری ایجاد کند.
کارشناس خبرگزاری اسپوتنیک تأکید کرد: دریای خزر می‌تواند یکی از محورهای مهم تقویت تاب آوری اقتصادی ایران در برابر محدودیت های خارجی باشد. افزایش ظرفیت بنادر، توسعه ناوگان تجاری، بهبود زیرساخت‌های لجستیکی و گسترش ارتباطات ریلی و جاده‌ای با روسیه و سایر کشورهای منطقه، امکان متنوع‌سازی مسیرهای تأمین کالا را فراهم می‌کند. این ظرفیت‌ها به ویژه برای تأمین مواد اولیه صنایع، ماشین آلات، محصولات کشاورزی و سایر کالاهای مورد نیاز اقتصاد اهمیت دارند. البته نباید از نظر دور داشت توسعه تجارت در دریای خزر به تنهایی جایگزین تمام مسیرهای تجاری کشور نیست. استفاده از این ظرفیت نیازمند ارزیابی دقیق هزینه‌ها، محدودیت های بندری، ظرفیت ناوگان و امکان انتقال کالا به مراکز مصرف و تولید در داخل ایران است، بنابراین، سیاست مؤثر آنکه مسیرهای شمالی در کنار سایر مسیرهای تجاری کشور توسعه یابند تا اقتصاد ایران از تنوع بیشتری در زنجیره تأمین برخوردار شود.
توسعه روابط اقتصادی با روسیه می‌تواند یکی از ابزارهای مهم ایران برای متنوع سازی شرکای تجاری و کاهش وابستگی به مسیرهای محدودشده اقتصادی باشد
مدبر گفت: توافق جامع مشارکت راهبردی ایران و روسیه چارچوبی برای گسترش همکاری‌های دو کشور در حوزه‌های مختلف فراهم کرده است؛ اما ارزش واقعی چنین توافق‌هایی زمانی آشکار می‌شود که به پروژه‌های اجرایی، سرمایه گذاری مشترک، افزایش حجم تجارت و تسهیل مبادلات مالی منجر شوند.
وی افزود: در این مسیر، ایران نیز باید با تدوین برنامه‌های روشن، شناسایی اولویت‌های اقتصادی و فراهم کردن بستر مناسب برای مشارکت سرمایه‌گذاران روسی از ظرفیت‌های موجود استفاده کند. توسعه همکاری‌های صنعتی، انتقال فناوری، سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های حمل و نقل و انرژی و تسهیل فعالیت شرکت‌های دو کشور می‌تواند زمینه ساز شکل‌گیری همکاری‌هایی پایدارتر و سودمندتر باشد. در عین حال، ارزیابی دقیق منافع متقابل، شفافیت در قراردادها و توجه به توجیه اقتصادی پروژه‌ها، برای تضمین اثربخشی این همکاری‌ها ضروری است.
کارشناس خبرگزاری اسپوتنیک گفت: سفر وزیر امور خارجه روسیه به تهران را می‌توان فرصتی برای تقویت رایزنی‌های سیاسی و اقتصادی و بررسی راهکارهای عملی توسعه مناسبات دوجانبه دانست. در شرایطی که فشارهای خارجی بر اقتصاد ایران ادامه دارد، گسترش همکاری با شرکای تجاری و متنوع سازی مسیرهای تأمین کالا می‌تواند بخشی از آسیب‌پذیری‌های اقتصادی کشور را کاهش دهد.
وی افزود: تحقق این هدف به میزان جدی بودن دو طرف در اجرای توافق‌ها، رفع موانع موجود و تبدیل تفاهم‌های سیاسی به برنامه‌های اقتصادی قابل اندازه‌گیری بستگی دارد. بی تردید همکاری با روسیه می‌تواند یکی از ظرفیت‌های مهم ایران برای توسعه تجارت منطقه‌ای، تقویت مسیرهای ترانزیتی و کاهش بخشی از محدودیت‌های اقتصادی باشد؛ اما بهره‌گیری از این فرصت، بیش از هر چیز به برنامه‌ریزی دقیق، پیگیری مستمر توافق‌ها و دستیابی به نتیجه عملی نیاز دارد. روابط راهبردی زمانی به پشتوانه‌ای مؤثر برای اقتصاد ملی تبدیل می‌شوند که آثار آن‌ها در بهبود دسترسی به کالاهای مورد نیاز، افزایش ظرفیت تولید، توسعه سرمایه‌گذاری و کاهش هزینه‌های مبادلات تجاری نمایان شود.